De grenen heipalen worden aangetast

Artikel uit Trouw, 28 oktober 2004

Palenpest en paalrot zijn verschillende kwalen. Palenpest wordt veroorzaakt door bacteriën die toeslaan in grenen heipalen. Waarom, is onduidelijk. Mogelijk door lekkende riolen, waardoor stofjes in de grond komen die sommige bacteriën lekker vinden; of doordat de bodem warmer wordt, bijvoorbeeld door warmwaterleidingen. 'Uit een Europees onderzoek bleek in elk geval geen verband met de samenstelling van de grond of het grondwaterpeil', weet Roelof Stuurman van het geografische onderzoeksinstituut TNO-NITG.

Paalrot komt door een dalend grondwaterpeil. Daardoor vallen de topjes van de heipalen droog en kan een schimmel toeslaan -schimmels hebben lucht nodig. Het grondwater daalt bijvoorbeeld bij bodemdaling: het waterschap moet dan meer water wegpompen om te voorkomen dat de boel onderloopt. Ook kan het grondwater weglopen via een lekkende riolering. Omdat verlagen van de grondwaterstand soms nodig is, of de oorzaak van de daling niet altijd duidelijk, valt ook bij paalrot meestal geen schuldige aan te wijzen -zodat iedereen naar elkaar wijst: de gemeente, het waterschap, de provincie. 'Iedereen kan er wel onderuit. Behalve de bewoner en die kan er niets aan doen', zegt PvdA-kamerlid Jan Boelhouwer. Hij vindt dat er plaatselijke noodfondsen moeten komen voor gedupeerde huiseigenaren, om te beginnen in Dordrecht. Daar zijn meer dan duizend huizen aangetast door paalrot. Aan het noodfonds moeten gemeente, waterschap, provincie en zeker ook de hypotheekverstrekkers meebetalen: 'In hun eigen belang, want anders zien ze hun onderpand in de grond wegzakken.'

Zowel voor paalrot als voor palenpest geldt: de precieze omvang van het probleem is niet duidelijk. Bij paalrot kunnen de funeste gevolgen al na enkele jaren droogstand aan het licht treden. Bij palenpest duurt dat tientallen jaren.

De grenen heipaal werd dertig jaar geleden in de ban gedaan, dus de palenpest komt op den duur niet meer voor. Andere houtsoorten worden nog steeds gebruikt. 'Gelukkig wel', zegt houtdeskundige Jan de Jong van TNO Bouw. Deze houten heipalen zijn nu paalrot-bestendig, legt hij uit: de laatste anderhalve meter is van beton.